The Psychology of Decision MakingKarar Verme Psikolojisi

İnsanların her zaman rasyonel kararlar verdiğini varsaymak, klasik ekonominin en büyük yanılgılarından biri.

Assuming that people always make rational decisions is one of the biggest fallacies of classical economics.

Kesinlikle. Daniel Kahneman ve Amos Tversky'nin gösterdiği gibi, karar alma süreçlerimizde bilişsel önyargılar ve sezgiler çok büyük rol oynar. Çoğu zaman mantıklı düşünmek yerine zihinsel kısayollara başvururuz.

Absolutely. As Daniel Kahneman and Amos Tversky showed, cognitive biases and intuition play a huge role in how we make decisions. Much of the time we fall back on mental shortcuts instead of thinking logically.

Örneğin “çapalama etkisi”: Bir konuda bize ilk sunulan bilgi, sonraki kararlarımızı orantısız biçimde etkiler. Pazarlıkta ilk söylenen fiyat gibi.

Take the 'anchoring effect': the first piece of information we're given about something has a disproportionate influence on our later decisions — like the first price named when haggling.

Ya da “kayıptan kaçınma”: İnsanlar bir şeyi kaybetmenin verdiği üzüntüden, aynı şeyi kazanmanın verdiği sevinçten çok daha fazla etkilenir. Bu da bizi risk almaktan alıkoyabilir.

Or 'loss aversion': people are affected far more by the pain of losing something than by the joy of gaining the same thing. That can hold us back from taking risks.

Kapalıçarşı'daki esnaf bunu yüzyıllardır biliyor aslında: Önce yüksek bir fiyat söyleyip sonra “indirim” yapıyor.

The merchants in the Grand Bazaar have actually known this for centuries: name a high price first, then offer a 'discount'.

Evet, davranışsal ekonomi aslında çarşının sezgisel bilgeliğini bilimsel olarak kanıtlamış oldu!

Right — behavioral economics essentially ended up scientifically proving the bazaar's intuitive wisdom!

Bu önyargıların farkında olmak, daha isabetli kararlar vermenin ilk adımı. Ancak onlardan tamamen kurtulmak neredeyse imkânsız, çünkü beynimizin çalışma biçiminin bir parçası.

Being aware of these biases is the first step toward making sounder decisions. But getting rid of them entirely is almost impossible, because they're part of how our brains work.