Mimar Sinan ve Eserleri

Mimar Sinan, Osmanlı mimarisinin altın çağını simgeleyen ve dünya mimarlık tarihinin en büyük dehalarından biri olarak kabul edilen bir ustadır. Kayseri'nin Ağırnas köyünde 1490 dolaylarında doğan Sinan, devşirme olarak İstanbul'a getirilmiş ve yeniçeri olarak yetiştirilmiştir. Katıldığı seferlerde köprü ve gemi yapımındaki becerisiyle dikkat çekmiş, 1530'ların sonunda saray mimarlarının başına, yani hassa başmimarlığına getirilmiştir. Bu görevi Kanuni Sultan Süleyman, II. Selim ve III. Murad dönemlerinde yaklaşık yarım yüzyıl boyunca sürdürmüştür.

Yaşamı boyunca yüzlerce cami, köprü, su kemeri, medrese ve hamam inşa ederek imparatorluğun siluetini kalıcı olarak biçimlendirmiştir. Sinan'ın mimari anlayışı, estetik zarafet ile mühendislik dehasını kusursuzca harmanlar. Eserlerinde kullandığı kubbe teknikleri, yapıların içinde ferah ve aydınlık mekanlar yaratırken, depreme karşı olağanüstü bir dayanıklılık sağlamıştır. Nitekim İstanbul'un yüzyıllar boyunca geçirdiği büyük depremlere rağmen eserlerinin önemli bir kısmı günümüze ulaşmıştır. Uzmanlar onun yapılarını inceledikçe, sanat ile mühendislik arasında kurduğu dengeye daha çok hayran kalıyor. Anlatılanlara göre Süleymaniye'de kandillerin isini özel bir odada toplayan havalandırma düzeni ve camideki akustik çözümler de onun döneminin ötesine geçen kavrayışını yansıtır.

Sinan'a atfedilen ünlü bir söze göre usta, kendi gelişimini çıraklık, kalfalık ve ustalık dönemleri olarak üçe ayırmıştır. Buna göre İstanbul'daki Şehzade Camii çıraklık, Süleymaniye Camii kalfalık eseridir; Edirne'deki Selimiye Camii ise ustalık eseri olarak nitelendirilir. Şehzade Camii'ni Kanuni, genç yaşta ölen oğlu Şehzade Mehmed'in anısına yaptırmıştır. Süleymaniye ise yalnızca bir cami değil; medreseleri, darüşşifası ve imaretiyle koca bir külliyedir.

Sinan'ın seksenli yaşlarında tamamladığı Selimiye Camii, II. Selim'in emriyle yaptırılmış ve 1570'lerin ortasında ibadete açılmıştır. Yapının devasa kubbesi, yüzyıllardır büyüklüğüyle anılan Ayasofya'nın kubbesiyle boy ölçüşür. Selimiye, zarafeti ve teknik mükemmelliğiyle bugün de hayranlık uyandırmaya devam etmektedir ve 2011'de UNESCO Dünya Mirası Listesi'ne alınmıştır. Sinan 1588'de İstanbul'da hayatını kaybetmiş ve Süleymaniye Külliyesi'nin bir köşesinde, kendi tasarladığı mütevazı türbesine defnedilmiştir. Sinan bu kadar uzun ve üretken bir hayat sürmemiş olsaydı, İstanbul'un ve Edirne'nin silueti bugün bambaşka olurdu.